Sadi, Gülistan

IMG_20151016_124730

Sadi, Gülistan.

Sadi Şam dolaylarında yaşamış, o dönemin bilginlerindendir. Sadi’nin neşrettiği kitaplar olarak Bostan ve Gülistan’ı biliyorum ben. Belki başka kitapları da vardır.

Gülistan kitabı adından da anlaşılacağı üzere Sadi’nin bize bir gül bahçesi bırakma isteği neticesinde yazılmış, Sadi’nin kendi deyimiyle. İçinde hikayeler var, hikayelerin hemen ardından şiirler. Hikaye demek doğru olmaz galiba, kıssa desek daha karşılar, kitaptaki metinleri. Sonunda ki şiirleri de hisse gibi düşünebiliriz galiba. Yani Sadi işini sağlama almak istemiş, nesir de anlatmak istediğini, kıssaların hemen ardına koyduğu kısa şiirler le bir farklı söyleyişle tekrar söylemiş. Kitabın sonsözü sayılabilecek metinde Sadi’nin bahsettiği gibi, ilacı balın içine karıştırıp, tadının güzel olmasını sağlamak gibi, nasihatleri kısa kısa hikayelerin içine saklayıp, insanın hemen savunmaya geçmeden okumasını sağlamış.

Kitaptaki kıssaların çoğu anlamlı güzel fakat eleştireceğim bir iki nokta da oldu. Bu kitap yüzyıllar boyunca medreselerde okutulmuş. Ama baktığımızda içindeki hikayelerde birbiriyle çelişen kıssa’lara, hisselere de rastladım ve garibime gitti. Yani temel insanlık ilkeleriyle uyuşmayan kıssalara da rastladım ve bu beni şaşırttı. Merak ettim, doğu klasikleri, batı klasikleri hakkında görüşlerine saygı duyup güvendiğim, alanında yetkin, Türkçe hocama sordum. Ve enteresan bilgilerle karşılaştım. Mesnevi de, Attar’ın kitaplarında, Bostan ve gülistan kitaplarında kısmi olarak tahrifatlar olduğunu öğrendim. Yani tasavvuf kitaplarında. Malesef bu tahrifin de özellikle oryantalistler tarafından bile isteye yapıldığı ve bu kitap gibi başka eserlere de tahrifatlar yapıldığı gerçeği de bilinenler arasında imiş. Yani tahrif edilen kısımları da şöyle anlayabiliriz dedi hocam, okuduğumuz da mantığımıza, temel insanlık ilkelerine ters düşen bir kıssa bir hisse varsa, bunu teraziye vuracağız, almayacağız. Yani bostan ve gülistan kıymetli bir eser dedi hocam. Ama tahrifat ta var malesef, okurken ona göre okumak gerek.

Birde kitaba diğer eleştirim dili konusunda olacak. Çeviri genel olarak çok iyi. Ama Allah yerine Tanrı kelimesinin kullanılması, veya Allah dostu deyişi yerine Tanrıtanır gibi bir lafzın kullanılışı bana biraz zorlama gibi geldi. Öztürkçe’ye karşı değilim ama medreselerde okutulan bir tasavvuf kitabının çevirisinde daha dikkatli bir dil kullanılması gerektiği kanaatindeyim. Yani mesela hz. Muhammed, Tanrının selamı ona olsun gibi bir ifade garip geliyor insana.

Bunların dışında kitabın içinde birçok konu da çok güzel nasihatlar var. Sanki dedeniz’le karşılıklı oturmuşsunuz da, size birşeyler anlatıyor, size nasihatlar veriyor gibi bir his oluşuyorr.

Birkaç alıntı yapalım

” Bulunsa da yemekte nefsin rahatı,

Azap verir yemek,

kaçırırsan ölçüyü.

Zorla yersen gül şekeri, ziyan olur.

Açken yersen kuru ekmeği, gül şekeri olur.   ”

‘ El emeğinle kazandığın sirke ile tere

Yeğdir ağanın sofrası ile kuzusundan. ‘

‘  Yumuşak huylu gönül yapan komutan

İyidir insan inciten fıkıhçı dan. ‘

” Konuş dinleyenin huyuna suyuna göre

Seni dinlemesini istiyorsan eğer

Akıllı adam otursa Mecnun ile sohbete

Leyla dışında girişmemeli hiç söze  ”

”   Hoşlanmadıysan benim huyumdan,

Bırakma sakın iyi huyunu sen.   ”

” Engin deniz bulanmaz taşla.

İncinen arif sığ kalmıştır hala.  ”

Son olarak, kitap sekiz bab dan oluşuyor. İsimleri şöyle bu babların.

1. Padişahların gidişi 2. Dervişlerin ahlakı  3. Kanaatin üstünlüğü  4. Susmanın yararları  5. Aşk ve gençlik  6. Dermansızlık ve yaşlılık  7.  Terbiyenin etkisi  8. Sohbet adabı.

Sayfa olarak yaklaşık 250 sayfa.

İyi ki okumuşum dediğim bir kitap oldu. Herkese iyi okumalar dilerim.

IMG_20151016_124803

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: